मराठा इतिहासाचे ज्येष्ठ संशोधक आणि अभ्यासू इतिहासकार डॉ. जयसिंगराव पवार यांचे आज निधन झाले. गेली पाच दशके मराठा इतिहासाच्या अभ्यासासाठी आयुष्य झोकून देणारे पवार सर यांच्या निधनाने महाराष्ट्राच्या इतिहास संशोधन क्षेत्रात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.
“इतिहास हा राष्ट्राचा आणि समाजाचा प्रबोधक असतो” या विचाराने प्रेरित होऊन डॉ. पवार यांनी इतिहास लेखन आणि संशोधनाचे महत्त्वपूर्ण कार्य केले. छत्रपती संभाजी महाराज स्मारक ग्रंथाच्या निर्मितीपासून ते महाराणी ताराबाई, शिवपुत्र राजाराम महाराज, सेनापती संताजी घोरपडे यांसारख्या मराठा साम्राज्यातील पराक्रमी व्यक्तिमत्त्वांवर त्यांनी संशोधनपर लेखन केले. इतिहासात दुर्लक्षित राहिलेल्या अनेक व्यक्तिमत्त्वांचे कार्य त्यांनी आपल्या लेखणीतून प्रकाशझोतात आणले.
राजर्षी शाहू महाराजांच्या जीवन आणि कार्यावर आधारित ‘राजर्षी शाहू स्मारक ग्रंथ’ हे त्यांचे संपादन इतिहास क्षेत्रात महत्त्वाचे मानले जाते. शाहू महाराजांचे विचार आणि कार्य देशभर तसेच परदेशात पोहोचावे यासाठी त्यांनी या ग्रंथाचे विविध भाषांमध्ये प्रकाशन करण्यासाठी प्रयत्न केले.
इतिहास संशोधनासोबतच त्यांनी राजर्षी शाहू स्मारक भवनाचे संचालक तसेच शिवाजी विद्यापीठातील शाहू संशोधन केंद्राचे संचालक म्हणून जबाबदारी पार पाडली. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक तरुण संशोधक घडले आणि इतिहास अभ्यासाची प्रेरणा मिळाली.
मराठाबहूजन समाजाचा खरा इतिहास जनतेपर्यंत पोहोचवण्यासाठी त्यांनी आयुष्यभर अथक परिश्रम घेतले. त्यामुळेच इतिहास क्षेत्रात त्यांना एक मार्गदर्शक आणि आधारवड म्हणून ओळखले जात होते.
डॉ. जयसिंगराव पवार यांच्या निधनाने महाराष्ट्राच्या इतिहास क्षेत्रातील एक अभ्यासू व्यक्तिमत्त्व काळाच्या पडद्याआड गेले असून सर्व स्तरातून त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात येत आहे.
